• Arama

Ayın Kişisi: Piri Reis

İsimleriyle ölümsüz kılınan insanlar vardır. Hiç farkında değilizdir onları anarken aslında örneğin yaptığınız bir işte çok iyiyseniz siz o işin pirisiniz. Hatta bir de önderlik yaptıysanız Reis sizsiniz. Peki ya ikisi bir arada kullanılırsa? Evet, tam da düşündüğünüz gibi Piri Reis'ten bahsediyorum.

En iyisi sizseniz o döneme damga vuracak izler bıraktıysanız Piri Reis gibi artık isminiz ölümsüzdür. Sizden sonraki yüzyıllar mükemmelliği anlatabilmek için sizden bahsedecektir. Tıpkı denizcilik deyince akla Piri Reis'in gelmesi gibi. Asıl ismi Ahmed Muhiddin Piri olmasına rağmen biz Piri Reis olarak tanıyoruz kendisini. 1465-70 (tam olarak bilinmiyor)yıllarında Gelibolu'da doğup hazin bir sonla 1554 yılında hayata gözlerini yummuştur. Onun hayatındaki en önemli insan amcası Kemal Reis idi. Amcası aynı zamanda onun ustasıdır ve ona ün katan Kemal Reis dönemin meşhur Osmanlı denizcisidir.

Amerika’yı gösteren ilk dünya haritası ve denizcilere hala yol gösteren "Kitab-ı Bahriye “adlı eseriyle bilinen Piri Reis denizciliğe 1487-1493 yıllarında amcası Kemal Reis ile Akdeniz'de korsanlık yaparak başladı. Sicilya, Korsika ve Fransa kıyılarına yapılan akınlarda yer aldılar. 1486'da Endülüs'te katliama uğrayan Müslümanlar, Osmanlı Devleti'nden yardım isteyince deniz aşırı sefere çıkacak donanması olmayan Osmanlı Devleti, Kemal Reis'i Osmanlı bayrağı altında İspanya'ya gönderdi. Bu göreve katılana Piri Reis amcasıyla birlikte Müslümanları İspanya'da  Kuzey Afrika'ya taşıdı.

1494'te İkinci Beyazıt'ın Venedik'e düzenleyeceği sefer üzerine Akdeniz'de korsanlık yapan Türk denizciler Osmanlı donanmasına davet edildi. Bu donanmada yer alan Piri Reis ve amcası Venedik donanmasına karşı düzenlenen seferde Piri Reis ilk kez gemi Komutanı ve savaş kaptanı oldu. Piri Reis'in başarılı mücadelesinden sonra Venedik barış ister ve iki devlet arasında barış antlaşması yapılır. 1511 yılında amcasını bir deniz kazasında kaybettikten sonra memleketi Gelibolu'ya yerleşir. Haritaları ve kitabı üzerine burada çalışmalara başlar. Korsanlık yaptığı dönemlerde topladığı haritalardan da faydalanarak (Kristof Kolomb'un 1498 yılında çizdiği  Amerika haritası da buna dahil)1513 yılında ilk dünya haritasını çizdi ve kazandığı büyük tecrübelerden sonra ilk kitabı Kitab-ı Bahriye'yi yazar. Kitab-ı Bahriye'de denizcilikle ilgili tüm ayrıntılı bilgiler verilir. İlk haritadan daha büyük ve teknik olarak çizdiği ikinci haritasını 1528 yılında çizmiştir. Günümüze kalan parçası ise büyük bir dünya haritasının Kuzey batı köşesidir.

Piri Reis 1516-17 yıllarında tekrar Osmanlı donanmasında göreve geldiğinde Derya Beyi (Deniz Albayı) rütbesini aldıktan sonra Mısır üzerine düzenlenen seferde gemi komutanı olarak yer alır. Kahire’yi de görme fırsatı bulunca Nil Irmağı'nı da çizer. İskenderiye'nin fethinde gösterdiği başarılardan dolayı Yavuz Sultan Selim'in de övgüsünü kazanır ve  daha öncesinde hazırlamış olduğu haritasını Padişaha sunar. Padişah ise haritaya bakıp "Dünya ne kadar küçük "der; Haritayı ikiye bölüp "Biz doğu tarafını elimizde tutacağız “dedikten sonra 1929'a kadar  kayıp olarak kalacak  parçasını yırtıp atmıştır.

Barbaros Hayrettin Paşa'nın 1546 yılındaki vefatından sonra Piri Reis Mısır kaptanlığı yaptı Humman Denizi, Kızıl Deniz ve Basra Körfezinde yaşlanan Piri Reis aldığı son görev olan Mısır seferinde Umman ve Basra üzerine 30 gemiyle çıktığı seferde Hürmüz kalesini kuşatır fakat Portekizlilerden aldığı haraç karşılığı  kuşatmayı kaldırır donanmasıyla Basra'ya çekilir. Tamire ve bakıma muhtaç donanmayı Basra'da bırakıp Mısır'a döner. Dönüş esnasında ganimet yüklü gemilerden birisi yolda batar. Donanmayı Basra'da bırakması Piri Reis'in Kanuni Sultan Süleyman tarafından idamının verilmesine sebep olur.1554'te boynu vurdurularak idam edilir. Hürrem Sultan'ı Kırım'dan getiren Piri Reis'tir. Piri Reis'in dünya haritasının diğer parçası Harem dairesinde bulunur iddialara göre Hürrem Sultan Piri Reis'in başarılarına gölge düşürmek adına Dünya haritasını parçalayıp Rusya'ya gönderdiği ve Kanuni Sultan Süleyman'ın aklına girerek idamına sebep olduğu söylenir.

Piri Reis’in Dünya Haritasını çizdiği 500. yıl olmasından dolayı UNESCO’nun aldığı kararla 2013 yılı Piri Reis’i Anma Yılı olarak kabul edildi. 2017’de ise bu harita UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’ne kaydedildi.

E-Bülten Üyeliği
X
SÖZLEŞME

Bu internet sitesine girilmesi veya mobil uygulamanın kullanılması sitenin ya da sitedeki bilgilerin ve diğer verilerin programların vs. kullanılması sebebiyle, sözleşmenin ihlali, haksız fiil, ya da başkaca sebeplere binaen, doğabilecek doğrudan ya da dolaylı hiçbir zararlardan ÖZGÜ İLETİŞİM PAZARLAMA DANIŞMANLIK TANITIM VE E-TİCARET HİZ. ('OGGUSTO') nun sorumluluğunun olmadığını, tarafımdan internet sitesinde E-Bültene üye olmak için veya başkaca bir sebeple verdiğim kişisel verileri, özellikle de isim, adres, telefon numarası, e-posta adresi, banka bilgisi, yaş ve cinsiyetle ilgili benzeri bilgileri kendi rızam ile paylaştığımı, ÖZGÜ İLETİŞİM PAZARLAMA DANIŞMANLIK TANITIM VE E-TİCARET HİZ. ('OGGUSTO') nun nin bu bilgileri kullanmasına muvafakat ettiğimi, bu bilgilerin 3.gerçek ve/veya tüzel kişilerin eline geçmesi ve bu şekilde olumsuz yönde kullanılması halinde ve/veya bu bilgilerin başkaca kişiler ile paylaşılması halinde ÖZGÜ İLETİŞİM PAZARLAMA DANIŞMANLIK TANITIM VE E-TİCARET HİZ. ('OGGUSTO') nun sorumluluğunun olmadığını gayri kabili rücu, kabul, beyan ve taahhüt ederim.