Elif ve Vav harflerinin anlamını biliyor musunuz? Kur-an'ı Kerim'de sık sık geçen, günlük hayatımızda sıkça karşımıza çıkan Elif ve Vav hangi anlamları taşımaktadır?
Elif ve Vav, İslam kültüründe ve tasavvufta derin anlamlar taşıyan iki harftir. Bu yazıda Elif ve Vav harflerinin sembolik, dini ve kültürel anlamlarını insan hayatı üzerinden ele alıyoruz.
İki harf Elif ve Vav; Yaşam denen kısa serüvenin özeti aslında. Anne karnında Vav şekliyle başlayan serüvenin, dünyadaki dimdik duruşunla Elif oluşun... Nihayetinde ebediyete göçerken son halin yine Vav şeklini alışın...
Vav’da kulluk, Elif’te duruş… Hat sanatında lale motifiyle buluşan bu kompozisyon, insanın doğuştan tevazuya uzanan yolculuğunu fısıldıyor.
Elif ve Vav’ın anlamı; günlük hayatta belki farkındayız belki de değiliz ancak hayatımızda var olan iki anlamlı harftir. Yüklendikleri anlam, ifade ettikleri, varoluşlarındaki derin mana bu iki harfi farklı ve özel kılıyor.
Elif, Arapça öğrenmeye başladığınızda ilk karşınıza çıkan harftir. Yazılışında incelik ve asalet taşır, diğer tüm harflere ilham verip kaynak olur. Kendinden sonra hiç bir harfle birleşmez. Tek başına bile Allah'ı sembolize eder Tasavvufta.
Elif; dik duruşun, birliğin ve sadeliğin harfi. Tasavvufta doğruluğu ve Allah’ın birliğini simgeleyen en yalın sembol.
Yaradanın sembolüdür Elif, Allah lafzı Elif ile başlar ve aslında Allah'ın birliğine de işaret eder dimdik duruşu, 1 harfine benzeyişiyle. Ebced hesabında da yine Elif Bir harfine tekabül eder.
Ebced Hesabı Nedir?
28 harften oluşan Arap alfabesinde her bir harfe tekabül eden rakamsal değerler ve bu değerler üzerinden ortaya çıkan bir hesap yapma şeklidir. Kelimelerin sayısal olarak ifade edildiği bir yöntemdir diyebiliriz.
Ebced hesabı, Arap alfabesinde yer alan harflerin her birine belirli bir sayısal değer verilmesi esasına dayanan kadim bir hesaplama sistemidir. Bu sistemde harfler yalnızca sesleriyle değil, taşıdıkları rakamsal karşılıklarla da anlam kazanır. Ebced kelimesi, Arap alfabesinin ilk dört harfi olan Elif, Be, Cim ve Dal’ın bir araya gelmesiyle oluşmuştur.
Ebced hesabı, tarih boyunca yalnızca matematiksel bir yöntem olarak değil; tasavvuf, tefsir, edebiyat ve sembolik anlatım alanlarında da kullanılmıştır. Ayetlerin, kelimelerin ve isimlerin sayısal değerleri üzerinden yapılan yorumlar, harflerin ardındaki gizli manaları anlamaya yönelik bir çaba olarak görülmüştür. Bu nedenle ebced, zahiri bilginin ötesinde, batıni anlamlara kapı aralayan bir ilim olarak kabul edilir.
Ebced hesabında Arap alfabesindeki her harf bir sayısal değere karşılık gelir. Elif 1’i, Vav ise 6’yı temsil eder ve bu sistem tasavvufta sembolik anlamlar taşır.
Arap alfabesinde 28 harf bulunur ve her harfin kendine özgü bir sayısal değeri vardır. Elif 1’i, Be 2’yi, Cim 3’ü temsil ederken; Vav 6, Mim 40, Lam 30 gibi farklı karşılıklarla devam eder. Bu sistemde kelimelerin harfleri tek tek hesaplanır ve ortaya çıkan toplam değer, sembolik bir anlam çerçevesinde yorumlanır.
Tasavvufta ebced hesabı, özellikle Allah’ın isimleri, kutsal kavramlar ve insanın varoluş yolculuğu ile ilişkilendirilmiştir. Elif’in 1 sayısını temsil etmesi, Allah’ın birliğini ve teklik anlayışını sembolize ederken; Vav’ın 6 sayısına karşılık gelmesi, kulun yaratılış sürecini, teslimiyetini ve kulluk bilincini simgeler. İki Vav’ın yan yana gelmesiyle ortaya çıkan 66 sayısı ise, Allah lafzının ebced değerine karşılık gelir ve bu yönüyle derin bir anlam taşır.
Bu yönüyle ebced hesabı, harflerin yalnızca yazıdan ibaret olmadığını; her birinin sayı, sembol ve mana ile iç içe geçmiş çok katmanlı bir anlam dünyasına sahip olduğunu gösterir.
Elif, sadece Arap değil Fars alfabesinin de ilk harfidir. 32 harften meydana gelen Fars alfabesinde birinci harf olarak karşımıza çıkar. Osmanlıca harflerde de yine Elif'i alfabenin başında görürüz, Yunanca'nın ise Alfa'sıdır Elif.
Elif'in Anlamı Nedir?
Bütün harflere kaynak olan Elif, farklı şekiller alıp kıvrılmasıyla diğer harfleri meydana getirir. Böylece dimdik oluşu diğer harflere de yaşam kaynağı olur. Bazen bükülür, bazen süzülür tıpkı insanoğlunun yaşam serüvenindeki halleri gibi.
Hat sanatında Allah lafzı; birliğin, kudretin ve mutlak varlığın sembolü olarak harflerin ötesinde derin bir mana taşır.
Elif'tir o, bir kere sonsuzluktur, baki olan Allah'tır. Her şeyin başıdır Kuran'ın başı olduğu gibi. İster harf olarak ister sayı olarak çıksın karşına, o daima dik yazılır. Elif'tir çünkü o…
Divan şiirlerinde aşkı ve sevgiyi ifade eder Elif, Tasavvufta Allah'ı, Fars edebiyatında ise Doğruluğu. Her daim dik ve asil duruşuyla güzelliği anlatır insanoğluna, doğru yolda oluşu.
Bu asalet ve sevgi dolu harfi insanoğlu asırlar boyunca kullandı günlük hayatında, bazen doğan kızına Elif adını koydu.
Elif’in dimdik duruşu ile Vav’ın tevazu dolu kıvrımı, hat sanatında lale motifiyle birleşerek kulluk ve birliği aynı zeminde buluşturur.
Osmanlı döneminde Cülus denilen, Babüssaade önünde yapılan padişahın tahta çıkma törenlerinde ise padişahların alınlarına Elif çekilirdi. Sonrasında halk da bu adeti yaygınlaştırdı ve Elif'i hayatının bir parçası yaptı.
Manilere, şiirlere, şarkılara, aşklara hep konu oldu Elif. Bir söyleyen bin söyledi "Elif" diye…
Ne güzel söyler Yunus:
Dört kitabın manası
Bellidir bir Elif'te
Sen Elif'i bilmezsen
Bu nice okumaktır.
Allah lafzında Elif’in dimdik duruşu, birliğin ve tevhid inancının hat sanatındaki en güçlü ifadesi olarak öne çıkar.
Elif'i bilmek Allah'ı bilmek, Allah'ı bilmek her şeyin anlamını bilmektir. Elif deyip geçme sakın, anlamının derinliğine bir kere indin mi, ebedi huzur ve bilgi senledir artık.
Arapça'da harekeler vardır ve Elif her bir harekede farklı ünlüye hayat verir. Ötürü okunduğu zaman ise Türkçe'deki "o" zamiri anlamına gelir. Türkçe'deki o zamirinin karşılığı ise Arapça'da "hü" demektir. Yani "Allah" demektir. Elif'i ötürü okumak kısaca Allah demektir.
Vav harfi, hat sanatında kulluğu, teslimiyeti ve tevazuyu temsil eden güçlü bir sembol olarak ayetlerle birlikte anlam kazanır.
Vav'ın Anlamı Nedir?
Vav ise Elif gibi özel, Elif kadar anlam dolu. Henüz doğmamış bir bebek anne rahmindeki, ya da Yaradana kul olma hali. Veyahutta secdedeki bir insan, belki de ebced hesabındaki 6 sayısı. Onlarca anlam yüklemiştir Vav sırtına, tıpkı Elif gibi…
Arap alfabesinin 27. harfi olan Vav, Kuran-ı Kerim'de en sık karşılaşılan harflerden biridir. İki kelimeyi birbirine bağlayan bağlaç olur bazen, bazen de çözülemeyen büyük bir sır olarak kalır.
Simetrik Vav harfleri, tevazu ve kulluğun dengeli halini simgeleyerek insanın hakikat karşısındaki duruşunu anlatır.
Vahid kelimesi Arapça "Bir" demektir ve Allah'ın birliğini yani Vahdaniyetini simgeler Vav. Vahid aynı zamanda Yüce Allah'ın 99 isminden biridir. Rab birdir ve Vav bunun en büyük şahididir.
Ebced hesabına göre 6 rakamına tekabül eder Vav. Siz iki vav harfini yanyana yazdığınızda ise 66 rakamı ortaya çıkar. Bu da Allah demektir. Allah lafzında geçen ebced değerlerinin toplamıdır çünkü 66 yani iki vav'ın yanyana yazılışı.
Elif’in dimdik duruşu ile Vav’ın kıvrımlı tevazusu, bu kompozisyonda insanın hayat yolculuğunu ve kulluk bilincini birlikte anlatır.
Bildiğimiz bir deyim vardır hani "66'ya Bağlamak". Buradaki 66'ın anlamı budur işte; yapacağımız bir işte, gireceğimiz bir yolda her şeyimizle Allah'a bağlanmaktır bu söz. Ve yine Vav'ın sakladığı derin anlam burada da karşımıza çıkıyor.
Vav harfini ters çevirdiğinizde ise secde eden bir kul şeklini alıyor. "Vescud vegterib" tıpkı ayette "Secde et ve yaklaş" emri gibi. Secde insana kul olduğunu hatırlatır. Vav'ın aldığı şekil senin Rabbine kulluk ettiğin andır ve sadece O'na kulluk edersin. Yani vav Yaradan'a kul olma halindir bir diğer manasıyla.
.jpg)
Vav harfi, kıvrımlı formu ve zarif süslemeleriyle tevazuyu, kulluğu ve insanın içe yönelişini anlatırken; lale motifi Allah’ı sembolize eden anlamıyla bu kompozisyona derinlik katar.
Bazen ucunda bir lale ile selamlar sizi Vav. Hat sanatında "Lale" Allah'ı sembolize eder. Dikkatli baktığınızda Lale'nin de şekil itibariyle Allah yazılışına benzediğini farkedersiniz.
Vav, mütevazi olmaktır aynı zamanda. Çünkü insan Vav şeklinde doğar. Büyüdükçe kendini Elif sanar. Bazen fazla gururlanır haddini aşar. Bilmez ki fani dünyada ömür dediğin bir saniye kadar. Nihayetinde ölüm gelip kapıyı çalar ve son yolculuğunda Vav olursun yaşam biter.
Birbirine yaslanan Vav harfleri, kulluk bilincinde dengeyi, tevazuyu ve insanın hakikat karşısındaki içsel uyumunu sembolize eder.
O yüzden gururlanmak yerine mütevazi ol, yani Vav gibi ol. Rabbinin istediği gibi alçak gönüllü yaşa, yaşa ki Elif olabilmenin farkını anla. Elif'in ve Vav'ın manasına eriş.
İslam dini ibadethanelerde insan ya da hayvan tasvirlerine izin vermez, bunun sonucu olarak da Hat Sanatı dediğimiz sanat ortaya çıkmıştır. Hat sanatının en yoğun görüldüğü camimiz Bursa Ulucamii içinde de Elif ve Vav harfine sıkça rastlarsınız. Özellikle de Vav…
Vav harfleriyle çevrelenen Şems Suresi ayetlerinin hat sanatındaki sembolik yorumu.
Bazen karşınıza bir çiçek şeklinde çıkar ve Şems Suresi'nin ayetlerini dile getirir.
Bazen iç içe geçmiş şekliyle Peygamberimiz'in bir öğüdünü fısıldar. V ile başlayan işlerde dikkatli olun diyen Peygamberimiz; Veli iseniz, Vali iseniz, Vekil iseniz, Varis iseniz, Vezir iseniz dikkatli ve hassas olun bunlar sorumluluğu olan işlerdir der.
Vav harfleriyle anlatılan bu eser, Peygamberimizin sorumluluk bilincine dair öğüdünü hat sanatında görünür kılar.
Bazen de insanların önünde namaz kılmak için adeta sıraya girdiği en özel tablo oluverir. Hızır Aleyhisselam'ın namaz kıldığına inanılan bu Vav'ın önünde onlarca müslüman namazını eda eder.
Son dönemlerde ise Elif ve Vav sembolleri birtakım aksesuar ve takıların üzerinde sıklıkla karşımıza çıkmaya başladı. Gerek yüzüklerde gerek kolyelerde Elif ve Vav'a rastlamak mümkün. Siz de bu anlam yüklü iki harfi hayatınızda bir yerlere mutlaka koyun.
Vav doğmak, Elif yaşamaksa eğer, Vav gibi doğup Elif gibi yaşayanlardan olalım.
Çünkü insan, Vav gibi doğar; Elif olmayı öğrenir ve yeniden Vav’a dönerek hakikate yaklaşır.
Anlamlarına ulaşabilmek ve bu yolculukta kendi Elif’ini, kendi Vav’ını keşfedebilmek dileğiyle…
