Dünyanın Yeni 7 Harikası: Modern Dünyanın En Etkileyici Yapıları

Dünyanın Yeni 7 Harikası hangileridir? Bu Yeni 7 Harika ne zaman ve nasıl seçildiler? Dünyanın Yeni 7 Harikası'nın özellikleri nelerdir ve hangi ülkelerde bulunuyorlar?

Birbirinden eşsiz, anıtsal nitelikteki yapılar insanlık tarihi boyunca hayranlık uyandırdı. Bu ilgi yalnızca günümüze özgü değil. Yaklaşık 2000 yıl önce de insanlar, karşısında durup etkilendikleri yapıları ayrı bir yere koyuyordu.

M.Ö. 2. yüzyılda yaşayan Antipatros, kendisini ve çağdaşlarını büyüleyen bu eserleri Dünyanın Harikaları olarak tanımladı. Böylece tarihin ilk harikalar listesi ortaya çıktı.

Zaman içinde bu antik harikaların büyük bölümü yok oldu. Günümüze yalnızca Gize Piramitleri ulaşabildi. Bu kayıp miras ise modern dünyada yeni bir soruyu beraberinde getirdi: Bugün ayakta kalan ve insanlığın ortak mirası sayılabilecek yapılar hangileri?

İstanbul’un kalbinde yükselen Ayasofya, yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan eşsiz bir mimari miras.

İşte Dünyanın Yeni 7 Harikası listesi tam olarak bu soruya cevap arayan bir girişimin sonucu olarak ortaya çıktı. 2007 yılında New 7 Wonders Vakfı tarafından düzenlenen küresel oylamada, dünya genelinden milyonlarca kişi oy kullandı ve farklı kıtalardan yedi anıtsal yapı seçildi.

Toplamda 100 milyondan fazla oyun kullanıldığı bu süreçte, 21 finalist arasından belirlenen yapılar “Dünyanın Yeni 7 Harikası” listesine girmeyi başardı. Türkiye’den Ayasofya ise bu oylamada 8. sırada yer aldı.

Her ne kadar bu liste UNESCO tarafından resmi olarak kabul edilmese de, günümüzde dünyanın en çok bilinen ve referans verilen modern harikalar listesi haline gelmiş durumda.

İşte 7 Temmuz 2007’de açıklanan Dünyanın Yeni 7 Harikası…

1. Machu Picchu, PERU

Bulutların arasında yükselen Machu Picchu, İnka uygarlığının doğayla kurduğu kusursuz uyumun en etkileyici örneklerinden biri.

Orta ve Güney Amerika’nın en önemli uygarlıklarından biri olan İnkalara ait Machu Picchu, And Dağları’nın zirvesine yakın bir noktada, 2430 metre yükseklikte kurulan bir yerleşimdir. 15. yüzyılda Pachacuti döneminde inşa edildiği düşünülen bu şehir, yalnızca bir yaşam alanı değil; aynı zamanda siyasi, dini ve stratejik amaçlarla kullanılan özel bir merkez olarak öne çıkar.

Şehrin konumu tesadüf değildir. Ulaşılması zor bir noktada yer alması, hem dış tehditlere karşı koruma sağlamak hem de seçkin bir yönetim alanı oluşturmak amacıyla tercih edilmiştir. Aynı zamanda Güneş kültüyle bağlantılı ritüellerin gerçekleştirildiği kutsal bir alan olduğu da düşünülür.

Teraslı tarım sistemi, su kanalları ve taş işçiliğiyle dikkat çeken Machu Picchu, doğayla kurulan dengenin güçlü bir örneğini sunar. Birbirine merdivenlerle bağlanan bu yapıda 3000’den fazla basamak günümüzde hala kullanılabilir durumdadır. Bugün koruma altında olan bu alan, kontrollü ziyaret sistemiyle sınırlı sayıda ziyaretçiyi kabul etmektedir.

2. Çin Seddi, ÇİN HALK CUMHURİYETİ

Dağ sırtları boyunca uzanan Çin Seddi, insanlığın güvenlik ve mühendislik adına ortaya koyduğu en etkileyici yapılardan biri olarak yüzyıllara meydan okuyor.

Çin Seddi, farklı dönemlerde inşa edilen savunma hatlarının zamanla birleştirilmesiyle ortaya çıkmış uzun bir sınır yapısıdır. İlk bölümleri M.Ö. 7. yüzyıla kadar uzanır. Bugün görülen büyük kısmı ise daha geç dönemlerde, özellikle imparatorluk gücünün yoğunlaştığı zamanlarda şekillenmiştir.

Yapının temel amacı, kuzeyden gelebilecek saldırılara karşı sınırı kontrol altında tutmaktı. Bu hat boyunca sadece duvarlar değil; gözetleme kuleleri, askeri birliklerin konakladığı alanlar ve haberleşme sistemleri de yer alıyordu. Bu sayede hem savunma sağlanıyor hem de geniş bir coğrafya üzerinde hareketlilik izlenebiliyordu.

Çin Seddi tek parça bir duvar değildir. Dağ sırtlarını takip eden, yer yer kesintiye uğrayan ve farklı malzemelerle inşa edilmiş bölümlerden oluşur. Taş, tuğla ve sıkıştırılmış toprak gibi malzemeler, bulunduğu bölgenin şartlarına göre kullanılmıştır.

Toplam uzunluğu konusunda farklı veriler olsa da, yıkılmış kısımlar da dahil edildiğinde binlerce kilometreyi aşan bir hat söz konusudur. Bugün ayakta kalan bölümler, bu yapının ne kadar geniş bir alana yayıldığını açıkça gösterir.

3. Kurtarıcı İsa, BREZİLYA

Rio de Janeiro’ya yukarıdan bakan Kurtarıcı İsa, yalnızca bir heykel değil; Brezilya’nın simgesi haline gelmiş güçlü bir kültürel miras.

Kurtarıcı İsa Heykeli, Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde, Corcovado Dağı’nın zirvesinde yer alır. 20. yüzyılın ilk yarısında inşa edilen bu anıt, şehre yukarıdan bakan konumuyla kısa sürede bir simge haline gelmiştir.

Yapının ortaya çıkış amacı, Hristiyan kimliğini görünür kılmak ve toplum için ortak bir sembol oluşturmaktı. Dönemin dini ve kültürel atmosferi içinde şekillenen proje, zamanla yalnızca dini bir yapı olmanın ötesine geçti ve Brezilya’yı temsil eden bir ikon haline geldi.

Heykel, kaidesiyle birlikte yaklaşık 38 metre yüksekliğindedir. Kollarının iki ucu arasındaki açıklık 28 metreyi bulur. Betonarme taşıyıcı sistem üzerine inşa edilen yapı, dış yüzeyinde sabuntaşı kaplama kullanılarak tamamlanmıştır. Bu kaplama, hem dayanıklılık sağlamak hem de yüzeye pürüzsüz bir görünüm vermek amacıyla tercih edilmiştir.

Heykelin en dikkat çeken özelliği, iki yana açılmış kollarıdır. Bu duruş genellikle koruyuculuk ve kucaklama ile ilişkilendirilir. Bulunduğu yüksek nokta sayesinde Rio’nun hemen her yerinden görülebilir.

Yıllar içinde çeşitli onarımlar geçiren yapı, bugün hem dini hem de turistik açıdan yoğun ilgi gören bir noktadır.

4. Chichen Itza, MEKSİKA

Güneşin ve gölgelerin hesapla buluştuğu Chichen Itza, Mayaların astronomi bilgisini taşa dönüştürdüğü en etkileyici yapılardan biri.

Chichen Itza, Meksika’nın Yucatan bölgesinde yer alan önemli bir Maya yerleşimidir. 9. ve 12. yüzyıllar arasında gelişen bu şehir, hem dini hem de idari bir merkez olarak kullanılmıştır.

Alan içindeki en bilinen yapı, Kukulkan Piramidi olarak adlandırılan basamaklı piramittir. Bu yapı, yalnızca mimari bir eser değil; aynı zamanda astronomi bilgisiyle ilişkilendirilmiş bir düzenin parçasıdır.

Piramidin dört cephesinde yer alan merdivenlerin her birinde 91 basamak bulunur. Tepedeki platformla birlikte toplam sayı 365’e ulaşır. Bu düzen, bir yıl içindeki gün sayısıyla ilişkilendirilir. Ayrıca yılın belirli günlerinde, güneş ışığının oluşturduğu gölge oyunu piramidin kenarlarında hareket eden bir yılan silueti oluşturur.

Chichen Itza’daki yapılar yalnızca piramitle sınırlı değildir. Tapınaklar, oyun alanları ve tören alanları, bu yerleşimin planlı bir merkez olduğunu gösterir.

Bugün bu alan, Maya dünyasının en dikkat çeken arkeolojik bölgelerinden biri olarak kabul edilir.

5. Tac Mahal, HİNDİSTAN

Beyaz mermerin zarafetiyle yükselen Tac Mahal, aşkın ve mimarinin yüzyılları aşan simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.

Tac Mahal, Hindistan’ın Agra kentinde yer alan bir anıt mezardır. Babür İmparatoru Şah Cihan tarafından, 1631 yılında hayatını kaybeden eşi Mümtaz Mahal için yaptırılmıştır. Yapının inşasına 1632 yılında başlanmış, ana bölümü 1648’de tamamlanmış, çevre düzenlemeleriyle birlikte süreç 1653 yılına kadar devam etmiştir.

Tac Mahal’in yapılma amacı, Mümtaz Mahal için kalıcı bir anıt oluşturmaktı. Bu yönüyle yapı, doğrudan bir anıtsal mezar olarak planlanmıştır.

Yapı kompleksi, ana türbe, dört minare, cami, misafirhane ve geniş bir bahçe düzeninden oluşur. Ana yapı tamamen beyaz mermerden inşa edilmiştir. Mermer yüzeylerde değerli taş kakma süslemeler yer alır. Merkezi kubbenin yüksekliği yaklaşık 73 metredir. Yapının dört köşesinde yer alan minarelerin her biri yaklaşık 40 metre yüksekliğindedir. Bu minareler hafif dışa eğimli olarak inşa edilmiştir; olası bir yıkım durumunda ana yapıya zarar vermemesi için bu şekilde planlandığı kabul edilir.

Tac Mahal’in planında simetri temel bir unsurdur. Bahçeler, su kanalları ve yürüyüş yolları, ana yapı ile aynı eksen üzerinde düzenlenmiştir. Bu düzen, dönemin mimari anlayışını açık şekilde yansıtır. Bugün Tac Mahal, hem mimari yapısı hem de arkasındaki hikayesiyle dünyanın en bilinen anıtlarından biridir.

6. Kolezyum, İTALYA

Roma’nın kalbinde yükselen Kolezyum, imparatorluğun gücünü, gösterisini ve kanlı eğlencelerini yüzyıllar sonra bile hatırlatan simgesel bir yapı.

Kolezyum, Roma’da inşa edilen büyük bir amfitiyatrodur. Yapımına MS 72 yılında İmparator Vespasian döneminde başlanmış, MS 80 yılında Titus döneminde tamamlanmıştır.

Yapının inşa edilme amacı, halka açık gösteriler düzenlemek ve imparatorluğun gücünü sergilemekti. Gladyatör dövüşleri, hayvan avları ve çeşitli sahne gösterileri burada gerçekleştirilirdi.

Kolezyum elips planlıdır. Uzun ekseni yaklaşık 189 metre, kısa ekseni ise 156 metredir. Yapının yüksekliği 48-50 metre arasında değişir. Dış cephede dört katlı bir düzen bulunur ve bu katlarda Dor, İyon ve Korinth düzenine ait sütun tipleri kullanılmıştır.

Yaklaşık 50.000 ila 65.000 seyirci kapasitesine sahip olan yapı, giriş ve çıkışların hızlı yapılabilmesi için gelişmiş bir geçiş sistemiyle tasarlanmıştır. Vomitorium olarak adlandırılan koridorlar sayesinde kalabalık kısa sürede tahliye edilebiliyordu.

Arena zemininin altında hypogeum adı verilen karmaşık bir yer altı sistemi bulunur. Bu bölümde gladyatörler, hayvanlar ve sahne düzenekleri hazırlanır, asansör ve platform sistemleriyle arenaya çıkarılırdı. Bu mekanizma, dönemin mühendislik seviyesini açık şekilde gösterir.

Yapıda traverten taşı, tuğla ve Roma betonu kullanılmıştır. Taş bloklar demir kenetlerle birleştirilmiştir. Zaman içinde depremler ve taş sökümleri nedeniyle kısmen zarar görse de, büyük bölümü günümüze ulaşmayı başarmıştır. Bugün Kolezyum, Roma’nın en tanınan yapılarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.

7. Petra, ÜRDÜN

Kızıl kayaların arasından ortaya çıkan El Hazne, Petra’nın ticaret, mühendislik ve estetik gücünü yansıtan en çarpıcı simgesi olarak kabul ediliyor.

Petra, Ürdün’de kayaların içine oyularak kurulan bir şehir. Klasik anlamda inşa edilmiş bir yerleşimden çok, doğrudan arazinin şekillendirilmesiyle ortaya çıkmış bir yapı topluluğu. Bu şehir, M.Ö. 4. yüzyıldan itibaren Nebatiler tarafından kullanılmaya başlanır. Asıl yükselişini ise ticaret yolları üzerinde stratejik bir durak haline gelmesiyle yaşar. Petra’nın varlık nedeni de burada ortaya çıkar. Ticareti kontrol etmek ve bu akışı yönlendirmek.

Şehre ulaşım tek bir dar geçitten sağlanır. Siq olarak bilinen bu doğal koridor, kilometreler boyunca ilerleyen dar bir kanyon hattıdır. Bu geçit hem savunma avantajı sağlar hem de kente girişin kontrol altında tutulmasına imkan verir.

Petra’da dikkat çeken şey, yapıların büyük bölümünün kayalara oyulmuş olmasıdır. Bunlar arasında tapınaklar, mezarlar ve tören alanları bulunur. En bilinen yapı olan El Hazne, yaklaşık 40 metre yüksekliğinde tek parça kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulmuştur. Cephesindeki detaylı süslemeler, dönemin işçilik seviyesini açık şekilde gösterir.

Şehirde gelişmiş bir su yönetim sistemi de bulunur. Kanallar, sarnıçlar ve yönlendirme hatları sayesinde çöl iklimine rağmen su kontrol altında tutulabilmiştir. Bu sistem, Petra’nın uzun süre ayakta kalmasını sağlayan temel unsurlardan biridir.

Zamanla ticaret yollarının değişmesiyle şehir önemini kaybeder ve terk edilir. Bugün geriye kalanlar, doğrudan kayaya işlenmiş bir şehrin izlerini taşır.

Peki sizce bu listede yer almayı hak eden başka bir yapı var mı?

Dünyanın Yeni 7 Harikası, farklı coğrafyalarda ortaya çıkmış yapılar ama hepsinin ortak bir noktası var: Bulundukları dönemin sınırlarını zorlamış olmaları.

Kimi bir dağın tepesine kurulmuş, kimi çölde kayaya oyulmuş, kimi ise binlerce insanı aynı anda içine alabilecek şekilde planlanmış.

Fakat mesele sadece büyüklük değil. Bu yapılar, onları ortaya çıkaran insanların nasıl düşündüğünü de gösteriyor. Bugün hala ayakta olmaları tesadüf değil. Her biri, bulunduğu çağın imkanlarıyla yapılabilecek en ileri örneklerden biri.

Bu yüzden de aradan geçen zamana rağmen hala aynı etkiyi bırakıyorlar.

Bakınca sadece bir yapı görmüyorsun. Bir dönemin izini görüyorsun.

Bu konu da ilginizi çekebilir

 

Antik Dünyanın 7 Harikası: Nerede, Kim Yaptı ve Günümüze Ne Kaldı?