Antik Dünyanın 7 Harikası: Nerede, Kim Yaptı ve Günümüze Ne Kaldı?

Antik Dünyanın 7 Harikası hangileri ve neredeler? Antik Dünyanın 7 Harikasını kim seçti? Dünyanın 7 Harikası ne zaman inşa edildi, özellikleri nelerdir?

Antik Dünyanın 7 Harikası denince akla hep aynı soru geliyor. Bu yapılar hangileri, nerede ve neden bu kadar önemli?

Aslında mesele sadece eski yapılar değil. Antik Çağ insanının, kendi döneminin imkanlarıyla ortaya koyduğu en iddialı eserlerden bahsediyoruz. Bugün bile bazıları için “bunu nasıl yaptılar?” sorusu hala net bir cevap bulmuş değil.

Listeye giren her yapı farklı bir hikaye taşıyor. Kimi tamamen yok olmuş, kimi sadece kalıntılarla ayakta, biri ise hala dimdik duruyor. Ama hepsinin ortak noktası aynı; kendi dönemlerinde sınırları zorlamış olmaları.

Antik Dünyanın 7 Harikası Nedir?

Keops Piramidi bugün hala ayakta. Diğerleri yok ama izleri bu sahnede olduğu gibi hayal etmeyi zorlaştırmıyor.

Antik Dünyanın 7 Harikası tek bir kişinin oturup hazırladığı net bir liste değil aslında. Zamanla oluşuyor. Gezginler görüyor, anlatıyor, başkaları ekliyor derken bazı yapılar öne çıkıyor.

Bugün bildiğimiz listeyi biraz daha net hale getiren isim ise Sidonlu Antipatros. M.Ö. 2. yüzyılda yazdığı metinle bu yapıları bir araya getiriyor. Sonrası zaten yayılıyor. Buradaki yedi meselesi de ilginç. O dönem için özel bir sayı. Tamlık, bütünlük gibi anlamlar yükleniyor. Liste de bu yüzden yediyle sınırlı kalıyor.

Ama asıl önemli olan şu: Bu yapılardan her biri kendi çağında gerçekten sınırları zorlayan şeyler. Bugünün imkanlarıyla bakınca bile bazıları hala soru işareti bırakıyor.

Peki bu listede hangi yapılar var?

Farklı kaynaklarda küçük değişiklikler olsa da bugün kabul edilen liste yedi yapıdan oluşuyor. Bazıları tamamen yok olmuş, bazıları ise sadece kalıntılarla günümüze ulaşmış durumda. Hatta içlerinden yalnızca biri bugün hala ayakta. Bizim açımızdan en dikkat çekici detay ise bu yapılardan ikisi bugün Türkiye sınırları içinde yer alıyor olmasıdır.

1. Efes Artemis Tapınağı, Selçuk - TÜRKİYE

Efes’teki Artemis Tapınağı, Antik Dünyanın 7 Harikası denince akla ilk gelen yapılardan biri. Bugün ayakta değil ama nasıl bir yapı olduğunu anlamak zor değil. Efes Müzesi’ndeki rekonstrüksiyona bakınca bile ölçeği az çok hissediliyor.

Antik yazarlar arasında özellikle Antipatros’un bu tapınaktan bahsederken tonu değişiyor. Diğer yapılardan söz ederken daha sade, ama Artemis Tapınağı’na geldiğinde açıkça etkilenmiş.

Antipatros böyle anlatır Artemis Tapınağı’nı: “Yüce Zeus Heykelini, Babil’in eşsiz Asma Bahçelerini, Mısır’daki yüksek piramitlerin devasa işçiliğini gördüm. Mausolos’un engin mezarını da… Ama Artemis’in bulutlar üzerine kurulmuş evini gördüğüm zaman  diğer tüm harikalar parlaklığını zihnimde kaybetmişti. İşte Olympos’un dışında Güneş hiç bu kadar büyük bir şeye bakmadı.”

Tapınağın geçmişi daha eskiye gidiyor ama asıl görkemli hali M.Ö. 6. yüzyılda ortaya çıkıyor. Artemis adına yapılmış olması da tesadüf değil. Burası kentin en önemli kutsal alanlarından biri.

Ölçeği düşündüğünde iş daha da ilginç hale geliyor. 115’e 55 metre gibi bir alan; etrafında da 18 metreyi bulan 127 sütun. Bugünün şartlarında bile ciddi bir yapıdan bahsediyoruz.

Efes Artemis Tapınağı ile ilgili daha detaylı anlatımı ayrıca inceleyebilirsin.

2. Keops Piramidi, MISIR

Çölde yükselen Gize Piramitleri, Antik Dünyanın 7 Harikası arasında günümüze kadar ayakta kalabilmiş tek eser olarak insanlık tarihinin en büyük gizemlerinden biri olmaya devam ediyor.

Günümüzde bile hala yapımı merak edilen yapılardır piramitler. Bunların arasında en büyük olanı Keops Piramidi, Mısır’ın Giza Bölgesi’nde yer alır. M.Ö. 2500 yıllarından itibaren Firavun Khufu adına inşa edilmiştir. Yaklaşık 137 metre yüksekliğinde olan bu yapı, Antik Dünyanın 7 Harikası arasındaki en eski örnektir ve günümüzde hala ayakta olan tek yapıdır.

Yapımında kullanılan taş blokların her biri birkaç ton ağırlığındadır ve toplamda milyonlarca taşın üst üste yerleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Bu taşların nasıl taşındığı ve bu kadar hassas bir şekilde nasıl yerleştirildiği konusu hala tam olarak açıklanabilmiş değildir.

Piramidin dört yüzü neredeyse kusursuz şekilde ana yönlere hizalanmıştır. Bu durum, Antik Mısır’da astronomi ve ölçüm bilgisinin ne kadar ileri olduğunu gösteren önemli bir detaydır.

İlk inşa edildiği dönemde dış yüzeyinin parlak beyaz kireçtaşı bloklarla kaplı olduğu ve güneş ışığını yansıtarak uzaktan fark edilebildiği düşünülür. Bugün bu kaplamaların büyük kısmı zamanla sökülmüş ya da zarar görmüştür.

3. Babil’in Asma Bahçeleri, IRAK

Babil’in Asma Bahçeleri için kesin bir kalıntı yok. Ama anlatılanlar hep aynı yere çıkar. Suyun yukarı taşındığı, kat kat yükselen ve yaşayan bir yapı. Bu yüzden hala en gizemli olanı.

Babil’in Asma Bahçeleri’nin Irak’ta, Hille kenti yakınlarında bulunan Babil’de olduğu söylenir. Ama işin ilginç tarafı şu ki bu yapının gerçekten var olup olmadığı kesin değil. Bugüne kadar ortaya çıkarılmış net bir kalıntı yok. Bu yüzden anlatılanların büyük kısmı antik yazarların aktardıklarına dayanıyor.

Genellikle M.Ö. 7. yüzyılda Babil Kralı Nabukadnezar tarafından yaptırıldığı kabul edilir. Bazı anlatımlarda ise kralın, memleketini özleyen eşi için bu bahçeleri yaptırdığı söylenir.

Nasıl bir yerdi sorusunun cevabı da tam net değil ama tarifler benzer: Kat kat yükselen teraslar, ağaçlar, su kanalları… Yani düz bir bahçeden çok, yukarı doğru kurulan bir yapıdan bahsediliyor.

Asıl merak edilen konu ise su. Çünkü o dönemde bu kadar yüksek seviyelere suyun nasıl taşındığı tam olarak bilinmiyor. Bu yüzden burası sadece bir bahçe değil, aynı zamanda bir mühendislik meselesi olarak da görülüyor.

4. Zeus Heykeli, YUNANİSTAN

Zeus, Yunan tanrıları arasında en güçlü figürlerden biri ve Olimpos’un 12 tanrısından biri. Böyle bir tanrı için yapılan eserin de sıradan olması zaten beklenmezdi. Yunanistan’ın Olimpia kentinde, heykeltıraş Phidias tarafından M.Ö. 5. yüzyılda inşa edildi.

Yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki heykel, altın ve fildişinin birlikte kullanıldığı krizelefantin teknikle yapılmıştı. Zeus, tahtında oturur şekilde betimlenmişti. Sağ elinde Zafer Tanrıçası Nike, sol elinde ise kartal figürlü bir asa bulunuyordu. Heykelin bulunduğu tapınakla birlikte düşünüldüğünde, gelenlerin üzerinde oldukça güçlü bir etki bıraktığı tahmin ediliyor.

Daha sonraki dönemde heykelin Konstantinopolis’e taşındığı ve 5. yüzyılda çıkan bir yangın sonucu yok olduğu söylenir. Bugün geriye sadece antik kaynakların anlattıkları ve bazı tasvirler kalmıştır.

Bu konu da ilginizi çekebilir

 

12 Olimpos Tanrısı: İsimleri, Özellikleri ve Roma Karşılıkları

5. Halikarnas Mozolesi, Bodrum - TÜRKİYE

Halikarnas Mozolesi, sadece bir mezar değildi. Ölçeği, süslemeleri ve üstündeki dört atlı araba heykeliyle, gören herkes üzerinde iz bırakan bir yapıydı.

Günümüzde Muğla’nın Bodrum ilçesinin merkezinde yer alan bu yapının bulunduğu alanda artık sadece bazı temel kalıntılar görülür. M.Ö. 355 – 340 yılları arasında Karya Satrabı Mausolos için, eşi Artemisia ve ailesi tarafından yaptırılmış bir anıt mezardır. Yapının ünü o kadar yayılır ki, daha sonraki anıt mezarlar için kullanılan mozole kelimesi de buradan gelir.

12. yüzyıla kadar ayakta kaldığı düşünülen Halikarnas Mozolesi, zamanla tahrip olur. Özellikle 14. yüzyılda yaşanan depremler ve St. Jean Şövalyelerinin Bodrum Kalesi’ni inşa ederken bu yapıdan taş kullanması, mozolenin büyük ölçüde zarar görmesine neden olur.

1846 yılında bölgeye gelen İngiltere Büyükelçisi Lord Stratford Canning, kalede mozoleye ait parçaları fark eder ve bu durum kazı çalışmalarının başlamasına yol açar. Daha sonra Charles Thomas Newton bölgeye gönderilir. Bulunan kabartmalar, heykeller ve mozolenin tepesinde yer aldığı düşünülen dört atlı araba heykeli İngiltere’ye götürülür. Bugün bu eserlerin önemli bir kısmı British Museum’da sergilenmektedir.

6. İskenderiye Feneri, MISIR

Mısır’ın İskenderiye kenti açıklarında bulunan Pharos Adası’na inşa edilmiştir. 135 metre yüksekliğindeki fenerin en üstünde yanan ateş ile gemilere yol gösterirdi. 3 katlı olan bu yapı, alt kısmı geniş ve sağlam, üst katlara doğru daralan bir mimariye sahiptir. En üstündeki ayna mekanizması ile 70 km uzaktan görülebildiği söylenir.

İnşa edilen fenerler arasında en büyük olanı olan İskenderiye Feneri’nin mimarı ise Knidoslu Sostratos’tur. M.Ö. 280 – 247 yılları arasında inşa edilen bu yapı, sadece bir deniz feneri değil, aynı zamanda dönemin en önemli limanlarından biri olan İskenderiye’nin simgelerinden biri haline gelmiştir.

955 yılındaki fırtına ve 1302 yılındaki depremlerle tamamen yıkıldığı söylenir. Günümüzde fenerden geriye doğrudan ayakta kalan bir yapı bulunmaz.

7. Rodos Heykeli, YUNANİSTAN

Yunanistan’ın Rodos Adası’nda bulunmasından dolayı bu isimle adlandırılır. Rodos Limanı’nın girişinde bulunan Güneş Tanrısı Helios’un heykelidir. Heykeltraş Khares, tunçtan yaklaşık 32 metre yüksekliğinde inşa ettiği bu heykeli, Rodosluların Demetrios’un kuşatmasından kurtulmasından sonra bir şükran göstergesi olarak yapmıştır. Heykelin yapımında kuşatma sırasında ele geçirilen silah ve malzemelerin eritilerek kullanıldığı da anlatılır.

12 yıllık inşa süreci ardından M.Ö. 282 yılında tamamlanmıştır. Çizimlerde limana heykelin bacakları arasından girildiği gösterilse de bunun daha çok sonradan ortaya çıkan bir tasvir olduğu düşünülür. Heykelin aslında limanın bir kenarında yükseldiği ve bu şekilde daha dengeli durduğu kabul edilir.

M.Ö. 225 yılında yaşanan bir deprem sonrası yıkıldığı ve zamanla ortadan kalktığı söylenir. Yıkıldıktan sonra parçalarının uzun süre yerde kaldığı, hatta dönemin ziyaretçilerinin bu devasa kalıntıları görmeye geldiği bilinir. Antik Dünyanın 7 Harikası arasında en kısa ömürlü olanı diyebiliriz.

Antik Dünyanın 7 Harikası bugün tam anlamıyla karşımızda durmuyor. Çoğu ya tamamen yok olmuş ya da sadece kalıntılarıyla varlığını sürdürüyor. Ama buna rağmen bu liste hala değerini kaybetmiş değil. Çünkü burada asıl mesele yapıların kendisinden çok, onları ortaya çıkaran düşünce. O dönemin şartlarında böyle eserler ortaya koyabilmek, bugün bile bakınca insanı durdurup düşündürüyor.

Bugün bu harikalardan sadece Keops Piramidi ayakta. Diğerleri ise ya tarih kitaplarında ya da kazılardan çıkan parçalarla hatırlanıyor. Ama isimleri hala biliniyor. Bu bile başlı başına bir şey anlatıyor aslında.

Bu konu da ilginizi çekebilir

 

Dünyanın Yeni 7 Harikası: Modern Dünyanın En Etkileyici Yapıları

Bu konu da ilginizi çekebilir

 

Antalya'nın Antik Kentleri | Mutlaka Görün | 26 Antik Kent