UNESCO'nun Açılımı Nedir? Türkiye’nin UNESCO Varlıkları Nelerdir?

UNESCO Nedir? Türkiye’nin UNESCO Varlıkları

UNESCO nedir, UNESCO'nun açılımı ne anlama gelir? Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki varlıkları nelerdir?

UNESCO ve UNESCO'nun Açılımı Nedir? Ne Zaman Kurulmuştur?

UNESCO, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, 1945 senesinde Birleşmiş Milletler’in özel bir kurumu olarak ortaya çıkan kuruluştur. 16 Kasım 1945 günü İngiltere’nin başkenti Londra’da, 37 ülkenin bir araya gelmesiyle UNESCO Kuruluş Sözleşmesi imzalanmıştır. 4 Kasım 1946 tarihinde ise yürürlüğe girmiştir.

UNESCO'nun Açılımı ise; İngilizce “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization” kelimelerin baş harfleri kıstas alınarak oluşturulan UNESCO sözcüğü, Türkçe’de “Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu” olarak karşımıza çıkmaktadır.

UNESCO’nu merkezi Fransa’nın başkenti Paris’tedir. Genel Konferans, Yürütme Konseyi ve Sekreterlik olmak üzere 3 organı bulunmaktadır. Eğitim, bilim ve kültür alanlarında birçok çalışma yapan UNESCO, birçok ülkede aktif halde etkinlikler düzenlemektedir. Zaten UNESCO’nun kurulma amacı da eğitim, bilim ve kültür alanlarında ülkeler arası dostluğu, iş birliğini ve güvenilirliği sağlamaktır.  

Türkiye’nin UNESCO’ya Dahil Oluşu

Türkiye, UNESCO Sözleşmesini 20 Mayıs 1946 yılında onaylamıştır. Ülkemiz UNESCO sözleşmesine imza atan ilk 22 devlet arasında 10. olmuştur. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, 25 Ağustos 1949 senesinde aktif hale gelerek faaliyetlerine başlamıştır.

Günümüzde Dünya’nın dört bir köşesinde, insanlığın ortak mirası dediğimiz bir takım değerler var. Bu tarihi, kültürel, doğal zenginliklere sahip evrensel varlıklara sahip çıkmak ve korumak için 1972 senesinde Paris’te UNESCO tarafından 17. Genel Konferans gerçekleştirilmiştir. Bu konferansta “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir.

Uluslararası önem arzeden her türlü varlık ve değer “Dünya Mirası” statüsündedir. Dolayısıyla Dünya üzerinde bulunan onlarca kıymetli varlık UNESCO’nun bu sözleşmesi gereğince koruma altına alınmaktadır. Sözleşmeyi kabul eden üye devletler, sahip oldukları varlıklara bu statüyü kazandırmak için UNESCO’ya başvuru yapmaktalar ve incelemelerin sonunda Dünya Miras Komitesi kararı doğrultusunda “Dünya Mirası” statüsünü elde etmektedirler.

Gelelim ülkemizin Dünya Miraslarına... Türkiye bugün sahip olduğu tarihi alanlar, antik kentler, doğal ve kültürel zenginlikler ile UNESCO tarafından bir çok farklı alanda statü elde etmiştir. Dünya Mirası Listesi, Geçici Miras Listesi, Somut Olmayan Varlıklar Listesi gibi farklı alanlarda farklı değerlerimiz kayıt altına alınmıştır.

Böylesi zengin varlıklara sahip, medeniyetlerin beşiği Anadolumuz için UNESCO tarafından statü kazandırılması elbette gurur verici. Bize düşen ise bu değerlere sahip çıkmak ve gelecek kuşaklara aktarabilmek. Şimdi gelin Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki değerlerini tarihi sırasına göre listeleyelim. İşte 18 Dünya Mirası:

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi

1- Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) – 1985

2- İstanbul’un Tarihi Alanları (İstanbul) – 1985

3- Göreme Milli Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) – 1985

4- Hattuşa – Hitit Başkenti (Çorum) – 1986

5- Nemrut Dağı (Adıyaman) – 1987

6- Hierapolis Pamukkale (Denizli) – 1988

7- XanthosLetoon (Antalya – Muğla) – 1988

8- Safranbolu Şehri (Karabük) – 1994

9- Troya Arkeolojik Alanı (Çanakkale) – 1998

10- Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) – 2011

11- Çatalhöyük Neolitik Alanı (Konya) – 2012

12- Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu (Bursa) – 2014

13- Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) – 2014

14- Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (Diyarbakır) – 2015

15- Efes (İzmir) – 2015

16- Ani Arkeolojik Alanı (Kars) – 2016

17- Aphrodisias (Aydın) – 2017

18- Göbeklitepe (Şanlıurfa) – 2018

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Alanları, ayrıntılı şekliyle okumak için TIKLAYINIZ.

 

Türkiye UNESCO Somut Olmayan Varlıklar Listesi

1- Meddahlık – 2008

2- Mevlevi Sema Töreni – 2008

3- Aşıklık Geleneği – 2009

4- Nevruz (Çokuluslu) – 2009

5- Karagöz – 2009

6- Geleneksel Sohbet Toplantıları – 2010

7- Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali – 2010

8- Alevi-Bektaşi Ritüeli Semah – 2010

9- Tören Keşkeği Geleneği – 2011

10- Mesir Macunu Festivali – 2012

11- Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği – 2013

12- Ebru: Türk Kağıt Süsleme Sanatı – 2014

13- Geleneksel Çini Ustalığı – 2016

14- İnce Ekmek Yapma ve Paylaşma Kültürü: Lavaş, Katırma, Jupka, Yufka (Çokuluslu) – 2016

15- Bahar Kutlaması: Hıdrellez (Çokuluslu) – 2017

16- Islık Dili – 2017

17- Dede Korkut Mirası: Destan Kültürü, Halk Masalları ve Müzik (Çokuluslu) – 2018

18- Geleneksel Türk Okçuluğu - 2019

Türkiye’nin UNESCO Somut Olmayan Varlıklar Listesi’ndeki 18 değerimizi ayrıntılı şekliyle okumak  için TIKLAYINIZ.

 

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi

1- Karain Mağarası (Antalya) – 1994

2- Urartu ve Osmanlı Eski Yerleşimi Ahlat Mezar Taşları (Bitlis) – 2000

3- Alahan Manastırı (Mersin) – 2000

4- Alanya (Antalya) – 2000

5- Harran ve Şanlıurfa (Şanlıurfa) – 2000

6- İshakpaşa Sarayı (Ağrı) – 2000

7- Konya Selçuklu Başkenti (Konya) – 2000

8 Mardin Kültürel Peyzajı (Mardin) – 2000

9- Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubeyazıt Güzergahı – 2000

10- St. Nicholas Kilisesi (Antalya) – 2000

11- St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Tarihi Çevresi (Mersin) – 2000

12- Sümela Manastırı (Trabzon) – 2000

13- Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) – 2009

14- Perge Arkeolojik Alanı (Antalya) – 2009

15- Sagalassos Arkeolojik Alanı (Burdur) – 2009

16- Eşrefoğlu Camii (Konya) – 2011

17- St. Pierre Kilisesi (Hatay) – 2011

18- Aizanoi Antik Kenti (Kütahya) – 2012

19- Beçin Ortaçağ Kenti (Muğla) – 2012

20- Birgi Tarihi Kenti (İzmir) – 2012

21- Gordion (Ankara) – 2012

22- Hacı Bektaş Veli Külliyesi (Nevşehir) – 2012

23- Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı (Muğla) – 2012

24- Niğde’nin Tarihi Anıtları (Niğde) – 2012

25- Mamure Kalesi (Mersin) – 2012

26- Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi (Eskişehir) – 2012

27- Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi (Gaziantep) – 2012

28- Zeugma Arkeolojik Alanı (Gaziantep) – 2012

29- Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa) – 2013

30- Laodikeia Arkeolojik Alanı (Denizli) – 2013

31- Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Ceneviz Ticaret Yolu’nda Kale ve Sur Yerleşimleri – 2013

32- Anadolu Selçuklu Medreseleri (Konya-Kayseri-Sivas-Erzurum-Kırşehir) – 2014

33- Anavarza Antik Kenti (Adana) – 2014

34- Kaunos Antik Kenti (Muğla) – 2014

35- Korykos Antik Kenti (Mersin) – 2014

36- Arslantepe Arkeolojik Alanı (Malatya) – 2014

37- Kültepe-Kanesh Arkeolojik Alanı (Kayseri) – 2014

38- Çanakkale ve Gelibolu 1. Dünya Savaşı Alanları (Çanakkale) – 2014

39- Eflatun Pınar: Hitit Su Anıtı (Konya) – 2014

40- İznik (Bursa) – 2014

41- Mahmutbey Camii (Kastamonu) – 2014

42- Ahi Evran Türbesi (Kırşehir) – 2014

43- Vespasianus-Titus Tüneli (Hatay) – 2014

44- Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup (St. Jacob) Kilisesi (Mardin) – 2014

45- Akdamar Kilisesi (Van) – 2015

46- Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri (Antalya) – 2015

47- Eshab-ı Kehf Külliyesi (İslami-Osmanlı Sosyal Kompleksi) (Kahramanmaraş) – 2015

48- Mudurnu Tarihi Ahi Kenti: Ahiliğin Tanıkları (Bolu) – 2015

49- Harşena Dağı ve Pontus Kralları Kaya Mezarları (Amasya) – 2015

50- Dağlık Frigya (Eskişehir-Kütahya-Afyon) – 2015

51- Stratonikeia Antik Kenti (Muğla) – 2015

52- Uzunköprü (Edirne) – 2015

53- İsmail Fakirullah Türbesi ve Işık Kırılma Mekanizması (Siirt) – 2015

54- Yıldız Sarayı Kompleksi (İstanbul) – 2015

55- Bodrum Kalesi (Muğla) – 2016

56- Sivrihisar Ulu Camii (Eskişehir) – 2016

57- Hacı Bayram Camii ve Çevresindeki Tarihi Alanlar (Ankara) – 2016

58- Sultan II. Beyazıd Han külliyesi (Edirne) – 2016

59- Nuruosmaniye Külliyesi (İstanbul) – 2016

60- Malabadi Köprüsü (Diyarbakır) – 2016

61- Tuşpa/Van Kalesi, Van Tarihi Kenti ve Höyüğü (Van) – 2016

62- Kibyra Antik Kenti (Burdur) – 2016

63- Yivli Minare Camii (Antalya) – 2016

64- Assos Arkeolojik Alanı (Çanakkale) – 2017

65- Ayvalık Endüstriyel Peyzajı (Balıkesir) – 2017

66- İvriz Kültürel Peyzajı (Konya) – 2017

67- Priene Arkeolojik Alanı (Aydın) – 2018

68- Gaziantep Yeraltı Suyu Yapıları: Livas ve Kasteller (Gaziantep) – 2018

69- Erken Dönem Anadolu Türk Mirası: Danişmend Beyliği Başkenti Niksar (Tokat) – 2018

70- Justinianus Köprüsü (Sakarya) – 2018

71- Sarıkaya Roma Hamamı (Yozgat) – 2018

72- Harput Tarihi Kenti (Elazığ) 2018

73-  Anadolu'daki Ahşap Çatılı ve Ahşap Taşıyıcılı Camiiler (Konya-Eşrefoğlu Camii, Kastamonu-Mahmut Bey Camii, Eskişehir-Sivrihisar Camii, Afyon-Afyon Ulu Camii, Ankara-Arslanhane Camii) 2018

74- Beypazarı Tarihi Kenti (Ankara) 2020

75- İzmir Tarihi Liman Kenti (İzmir) 2020

76- Karatepe – Arslantaş Arkeolojik Alanı (Osmaniye) 2020

77- Koramaz Vadisi (Kayseri) 2020

78- Zerzevan Kalesi – Mitraeum (Diyarbakır) 2020

Karma (Doğal ve Kültürel) Miraslar

79- Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (Antalya) 2000

80- Kekova (Antalya) 2000

Doğal Miraslar

81- Tuz Gölü Özel Doğa Koruma Alanı (Ankara-Konya-Aksaray) 2013

82-  Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti (Samsun) 2016

83- Ballıca Mağarası Tabiat Parkı (Tokat) 2019

Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ndeki 83 değerimizi ayrıntılı şekliyle okumak için TIKLAYINIZ.

 

SÖZLEŞME

Bu internet sitesine girilmesi veya mobil uygulamanın kullanılması sitenin ya da sitedeki bilgilerin ve diğer verilerin programların vs. kullanılması sebebiyle, sözleşmenin ihlali, haksız fiil, ya da başkaca sebeplere binaen, doğabilecek doğrudan ya da dolaylı hiçbir zararlardan REHBERNAME A.Ş. ('REHBERNAME') nun sorumluluğunun olmadığını, tarafımdan internet sitesinde E-Bültene üye olmak için veya başkaca bir sebeple verdiğim kişisel verileri, özellikle de isim, adres, telefon numarası, e-posta adresi, banka bilgisi, yaş ve cinsiyetle ilgili benzeri bilgileri kendi rızam ile paylaştığımı, REHBERNAME A.Ş. ('REHBERNAME') nun nin bu bilgileri kullanmasına muvafakat ettiğimi, bu bilgilerin 3.gerçek ve/veya tüzel kişilerin eline geçmesi ve bu şekilde olumsuz yönde kullanılması halinde ve/veya bu bilgilerin başkaca kişiler ile paylaşılması halinde REHBERNAME A.Ş. ('REHBERNAME') nun sorumluluğunun olmadığını gayri kabili rücu, kabul, beyan ve taahhüt ederim.